ประพันธ์ เวารัมย์ หัวหน้าสำนักปลัดอบต.กันทรารมย์ อ.กระสัง จ.บุรีรัมย์

วันพฤหัสบดีที่ 10 กันยายน พ.ศ. 2569

อปท. ขุดสระหรือขุดลอกแล้วได้ดินเป็นภูเขา 1 ลูกใหญ่ จะจัดการกับดินภูเขานี้อย่างไร

อปท. ขุดสระหรือขุดลอกแล้วได้ดินเป็นภูเขา 1 ลูกใหญ่ จะจัดการกับดินภูเขานี้อย่างไร

ตอบสั้น
กองดินภูเขานั้นเป็นพัสดุ ที่เกิดจากกระบวนการจัดจ้าง เป็นหน้าที่ของหน่วยงานของรัฐ หากเห็นว่าหมดความจำเป็น ให้ดำเนินการจำหน่ายโดยวิธีทอดตลาด เป็นลำดับแรก ทั้งนี้ ตามข้อ 215 แห่งระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. ๒๕๖๐
ตอบยาว
เมื่อดินที่ได้จากการขุดไม่สามารถนำไปแลกเปลี่ยนเป็นค่าจ้างเอกชนได้ เนื่องจากผู้รับเหมาไม่รับดินตีราคาเป็นค่าจ้าง จึงไม่สามารถนำหลักการดินแลกน้ำตาม ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยวิธีการเกี่ยวกับการขุดลอกแหล่งน้ำสาธารณประโยชน์ที่ตื้นเขิน. พ.ศ. ๒๕๔๗ ไปบังคับใช้ได้ อปท. จึงมีทางเลือกนำดินไปปั้นเป็นขอบสระและคันคลอง หรือ กำหนดขอบเขตของงานเป็นส่วนหนึ่งของการจ้าง ให้นำดินส่วนเกินไปถม (ทิ้ง) ในที่วัด โรงเรียน สถานที่ราชการ ถมถนน หรือที่สาธารณะอื่น เท่านั้น หากนำไปถม (ทิ้ง) ในที่เอกชนก็มีปัญหาต้องชี้แจงเหตุผลมากมาย ในปัจจุบันนี้ที่วัด ที่โรงเรียน ที่ราชการ ถนน ที่สาธารณะ ไม่มีให้ถมแล้ว ปัญหาคือจะเอาดินส่วนเกินไปไว้ไหน เมื่อไม่มีที่ไปส่วนใหญ่ก็จะนำไปกองไว้ในที่สาธารณะเป็นภูเขา และภูเขานั้นก็คงสภาพอยู่เรื่อยไปเมื่อฝนตกมาก็ไหลกลับไปที่เดิม จึงมีปัญหาว่าจะจัดการกับกองดินภูเขาอย่างไร ทั้งหมดทั้งปวงนั้นเป็นปัญหาที่บอกเล่าเก้าสิบ แต่ในทางกฎหมายเรื่องนี้เป็นอย่างไรขอสรุปดังนี้ครับ
1. ดินที่เป็นส่วนเกินจากการขุดลอกหรือจากการขุดสระ หากทำตามรูปแบบรายการในการจ้างแล้ว หากมีดินส่วนเกินที่เหลือ ดินนี้ก็จะเป็นพัสดุของหน่วยงานของรัฐผู้ทำการจ้าง หากหน่วยงานของรัฐ (อปท) เห็นว่าดินนี้ ไม่มีประโยชน์ที่จะเก็บไว้ กองดินจึงเป็นพัสดุที่หมดความจำเป็น อปท. สามารถนำพัสดุที่หมดความจำเป็นนี้ เข้าสู่กระบวนการ จำหน่ายพัสดุโดยวิธีทอดตลาดเป็นลำดับแรกก่อน แต่ถ้าขายโดยวิธีทอดตลาดแล้วไม่ได้ผลดีให้นำวิธีที่กำหนดเกี่ยวกับการซื้อมาโดยอนุโลม (เจาะจง หรือคัดเลือก) ทั้งนี้ ตามข้อ 215 แห่งระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐพ.ศ. 2560
2. หากจำหน่ายพัสดุตามข้อ 1 แล้วไม่ได้ผล ก็สามารถใช้วิธีแลกเปลี่ยน โอน แปรสภาพหรือทำลาย อย่างใดอย่างหนึ่ง
3. การทำลาย นั้นไม่ได้ระบุวิธีของการทำลายไว้ ทำยังไงก็ได้ให้กองดินนั้นเสียหายหรือสูญสลายไป ไม่คงสภาพเดิม อปท. สามารถประกาศเป็นการทั่วไปให้ประชาชนแจ้งเจตจำนง มาขอรับดินไปถมที่ทางของตนได้ หรือนำไปใช้ประโยชน์อื่นได้ โดยประชาชนออกค่าใช้จ่ายเอง หากมีประชาชนมาขอรับเป็นจำนวนมากก็เฉลี่ยให้ได้เท่ากัน เพราะการทำลายตามระเบียบพัสดุนั้นได้กำหนดวิธีการทำลายให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่หน่วยงานของรัฐกำหนด อปท. ซึ่งเป็นหน่วยงานของรัฐย่อมกำหนดหลักเกณฑ์เช่นนี้ได้ หรือจะกำหนดหลักเกณฑ์การทำลายด้วยวิธีอื่นใดก็สุดแล้วแต่เห็นเหมาะสมและสมควรตามบริบทของพื้นที่
ทั้งหมดทั้งปวงนี้เป็นการตีความตามแนวทางปฏิบัติในการจำหน่ายดินในที่ราชพัสดุ ที่กรมธนารักษ์กวางแนวทางปฎิบัติไว้ กำหนดให้จำหน่ายตามระเบียบว่าด้วยการพัสดุ ลองเซิร์ช Google ดูนะครับ ตัวอย่าง
https://www4.fisheries.go.th/local/file_announce/202101041205241_announce.pdf?fbclid=IwY2xjawUQVO5wZG9mBWV4dG4DYWVtAjEwAGJyaWQRMTA1dlZBaVRWTTlaTUNTcUNzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeci_5GcgZWAT38N59toDIXsTYOHpZKCf3oTxfCLeRuy-JVFlvgeNvo4blK6Y_aem_TzagsxQ3Txu8QOO4dx9JEQ
นายมนัส สุวรรณรินทร์
ท้องถิ่นจังหวัดเชียงราย
19 มกราคม 2566