ข้อสังเกตงานพระราชทานเพลิงศพ บางประการ
”พิธีพระราชทานเพลิงศพ นับเป็นพิธีการที่มีเกียรติยศยิ่ง เป็นวาระสุดท้ายของท่านผู้วายชนม์ มิใช่ทุกคนที่จะได้รับเกียรติยศยิ่งนี้“
งานพระราชทานเพลิงศพ เป็นงานที่เกี่ยวข้องกับบุคคลอื่นเป็นจำนวนมาก ไม่ว่าจะเป็น รายละเอียดของ ชื่อ ยศ ตำแหน่ง
สถานที่ เครื่องราชอิสริยาภรณ์ ชื่อบุคคลสำคัญ / บัญชีรายชื่อพระสงฆ์
จึงต้องประสานข้อมูลกับเจ้าภาพ
โดยเฉพาะรายชื่อผู้ทอดผ้าไตรบังสุกุล
ผ้าบังสุกุล ซึ่งจะมีจำนวนมากน้อยในแต่ละงาน
ไม่เท่ากัน
ทุกวันนี้ ท่านเจ้าอาวาสหลายวัด
เมตตาให้คำแนะนำเจ้าภาพว่า ไม่ควรทอดเกิน 20-30 ไตร/ผืน นับเป็นการลดระยะเวลาได้อย่างดียิ่ง
หากสังเกตในงานพิธีหลวง
ท่านจะทอดผ้าไตรเพียง 5 ไตรเท่านั้น
การอ่านหมายรับสั่ง อ่านจากซ้ายไปขวา อ่านทุกตัวอักษร เลขหมายรับสั่งอ่านเรียงตัว
เช่น 234 อ่านว่า หมายรับสั่งที่ สอง - สาม - สี่
ไม่ได้อ่านว่า สองร้อยสามสิบสี่
คำว่า เมรุ อ่านว่า เมน
ส่วนใหญ่มักจะอ่านว่า เม - รุ
พระเมรุ คำนี้ก็อ่านว่า พระ - เมน
ยกเว้น คำว่า พระเมรุมาศ
จึงจะอ่านว่า พระ - เม - รุ - มาศ
เวลา 16.00 น. ให้อ่านว่า สิบหกนาฬิกา
ไม่อ่านว่า สิบหกจุดศูนย์ศูนย์นอ
เครื่องสักการะ ที่ใช้กับผู้วายชนม์ ตั้งแต่งที่หน้าเครื่องเกียรติยศประกอบศพ
อย่างหนึ่งคือ เครื่องทองน้อย
ประกอบด้วย พุ่มดอกไม้ 3 พุ่ม
ธูปไม้ระกำ 1 เทียน 1
มีธรรมเนียมว่า จักสักการะสิ่งใด
ให้หันพุ่มดอกไม้ เข้าหาสิ่งนั้น
เวลาตั้งหน้าเครื่องเกียรติยศประกอบศพ
หากประสงค์ให้มีการใช้เครื่องทองน้อยสำหรับบูชาศพ และสำหรับศพบูชาธรรม
ให้จัดเครื่องทองน้อยที่หันด้านธูป
เทียนออกมาทางผู้จุด เรียกว่า "เครื่องนอก"
และตั้งเครื่องทองน้อยที่จัดให้ด้านธูป
เทียน หันเข้าหาศพ เรียกว่า “เครื่องใน”
หากประสงค์ตั้งเครื่องทองน้อยทั้งสองเครื่อง
ในระดับเดียวกัน ให้ตั้งเครื่องทองน้อย “เครื่องใน” ไว้ทางขวาของเครื่องนอก
(รศ.ดร.ทรงวิทย์ เจริญกิจธนลาภ)
ธรรมเนียมอย่างหนึ่งคือ การจุดเครื่องทองน้อย
จะไม่เหมือนจุดธูปเทียนบูชาพระรัตนตรัย
ที่จุดเทียนก่อนจุดธูป
แต่เครื่องทองน้อย ต้องจุดธูป ก่อนจุดเทียน
(คุณงามความดีของผู้วายชนม์ มีกลิ่นหอมดุจกลิ่นธูปไม้ระกำ) และธูปต้องตั้งอยู่ด้านซ้ายของผู้จุดเสมอ
หากพิธีกร ไปปฏิบัติหน้าที่ ณ วัดที่ยังไม่เคยปฏิบัติหน้าที่มาก่อน ควรสอบถาม รายละเอียดต่างๆ เช่น จุดที่ยืนปฏิบัติหน้าที่พิธีกรบริเวณไหน การเดินขึ้นเมรุ
ขึ้นด้านไหน ลงด้านไหน
การจัดวางของชำร่วยที่ระลึก
จะวางบันไดตรงกลาง หรือด้านข้าง
รวมไปถึงการนัดหมายรายการก่อนพิธีการ
เช่น การมอบเงินหรือสิ่งของสาธารณกุศล
การแสดงรำหน้าไฟ การกล่าวไว้อาลัย
ควรประสานการปฏิบัติให้เรียบร้อย
ก่อนถึงเวลาประกอบพิธี
ข้อสุดท้าย เป็นสิ่งสำคัญและเป็นข้อคำนึงสำหรับพิธีกรทุกท่าน คือ
ด่านที่ยากมากด่านหนึ่งของพิธีกรคือ
ความหลากหลายของผู้มาร่วมงาน
เจ้าภาพ ญาติเจ้าภาพ และบุคคลอื่นๆ
ซึ่งล้วนเจตนาอยากให้งานออกมาสมบูรณ์แบบ
ตามมุมมองของตน
คนที่จะต้องรับทุกอารมณ์ ในทุกสถานการณ์ของพิธีการคือ พิธีกร
“อยากให้เปลี่ยนตรงนั้น ปรับตรงนี้
คนนั้นทอดผ้าคนแรก คนนี้ ทอดคู่กับคนนี้
คนนี้ทำไมได้มาอยู่ลำดับท้ายๆ
ประธานต้องเป็นคนนี้ ขอให้ขับเสภา
อยากให้แนะนำชื่อคนที่รำหน้าไฟ”
มากมายหลายเหตุการณ์
พิธีกร ต้องนิ่ง ยิ้มรับ แล้วตั้งสติในการรับมือ
และดำเนินพิธีการไปตามสิ่งที่ได้พูดคุยตกลงกันไว้
หากมีเวลาปรับได้ ก็ปรับ หากสิ่งที่ถูกแนะนำ
นั้นควรปฏิบัติ ให้ปฏิบัติ ถ้ามันผ่านไปแล้ว
ก็นำมาแก้ไขในการทำหน้าที่คราวต่อไป
ขอบคุณภาพ : พี่เอิร์ธ สนง.วัฒนธรรมจังหวัด