# แนวทางการขอใช้ประโยชน์ในที่ดินของวัดและธรณีสงฆ์ กับการตั้งงบประมาณขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.)

 

# แนวทางการขอใช้ประโยชน์ในที่ดินของวัดและธรณีสงฆ์ กับการตั้งงบประมาณขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.)
การที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีความจำเป็นต้องใช้ที่ดินของวัดหรือธรณีสงฆ์เพื่อดำเนินกิจการสาธารณะ เช่น ก่อสร้างสนามกีฬา สวนสาธารณะ หอถังประปา อาคารบริการประชาชน หรือโครงการสาธารณประโยชน์อื่นที่อยู่ในอำนาจหน้าที่ ควรดำเนินการตามแนวทาง ดังนี้
### 1. ขอเช่าที่ดินของวัดก่อนใช้ประโยชน์
กรณีมีความจำเป็นต้องใช้ที่ดินของวัดหรือธรณีสงฆ์เพื่อประโยชน์สาธารณะ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นควรดำเนินการขอเช่าที่ดินจากวัดตามระเบียบและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ก่อนเข้าดำเนินการใช้พื้นที่หรือก่อสร้างสิ่งสาธารณประโยชน์
### 2. กำหนดระยะเวลาการเช่าให้เหมาะสม
ระยะเวลาการเช่าควรพิจารณาจากความจำเป็นของภารกิจราชการและความคุ้มค่าในการลงทุน โดยดำเนินการตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยวิธีการงบประมาณขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2563 ดังนี้
* กรณีผูกพันงบประมาณเกิน 1 ปีงบประมาณ ต้องได้รับความเห็นชอบจากสภาท้องถิ่น ตามข้อ 37
* กรณีผูกพันงบประมาณเกิน 3 ปีงบประมาณ ต้องได้รับอนุมัติยกเว้นระเบียบจากผู้ว่าราชการจังหวัด ซึ่งปฏิบัติราชการแทนปลัดกระทรวงมหาดไทย ตามข้อ 7 แห่งระเบียบฯ ประกอบคำสั่งกระทรวงมหาดไทย ที่ 12/2564 ลงวันที่ 11 มกราคม 2564 และหนังสือด่วนที่สุด ที่ มท 0802.3/ว 48 ลงวันที่ 11 มกราคม 2564
### 3. อัตราค่าเช่าที่ดินวัด
การกำหนดค่าเช่าควรเป็นไปตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการเบิกค่าใช้จ่ายในการบริหารงานขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2562 ข้อ 14 (2) และหนังสือกระทรวงมหาดไทย ที่ มท 0808.2/ว 2909 ลงวันที่ 27 เมษายน 2565 ซึ่งกำหนดอัตราค่าเช่าไว้ไม่เกิน 50,000 บาทต่อเดือน
อย่างไรก็ตาม หากเป็นการเช่าระยะยาวเกิน 3 ปี การพิจารณาอัตราค่าเช่าจะต้องผ่านการพิจารณาของสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ ซึ่งอัตราค่าเช่าอาจสูงกว่าเพดานที่หนังสือสั่งการของกระทรวงมหาดไทยกำหนด
ในกรณีดังกล่าว องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นควรดำเนินการพร้อมกัน ดังนี้
* ขออนุมัติยกเว้นระเบียบตามข้อ 7 กรณีผูกพันงบประมาณเกิน 3 ปี
* ขออนุมัติยกเว้นหลักเกณฑ์การจ่ายค่าเช่าในอัตราที่สูงกว่าที่กำหนด ตามข้อ 8 แห่งระเบียบฯ ต่อผู้ว่าราชการจังหวัด ซึ่งปฏิบัติราชการแทนปลัดกระทรวงมหาดไทย
### 4. บรรจุโครงการไว้ในแผนพัฒนาท้องถิ่น
หากการเช่าที่ดินของวัดมีวัตถุประสงค์เพื่อดำเนินโครงการสาธารณะ เช่น
* ก่อสร้างสนามกีฬา
* ก่อสร้างสวนสาธารณะ
* ก่อสร้างหอถังประปา
* ก่อสร้างอาคารบริการประชาชน
* หรือโครงการสาธารณประโยชน์อื่นตามอำนาจหน้าที่
ควรบรรจุโครงการดังกล่าวไว้ในแผนพัฒนาท้องถิ่น เพื่อให้การดำเนินงานและการใช้งบประมาณเป็นไปตามกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้อง
### 5. การตั้งงบประมาณ
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นควรตั้งงบประมาณเพื่อชำระค่าเช่าที่ดินของวัดในแผนงานและงานที่เกี่ยวข้องกับการใช้ประโยชน์ของพื้นที่ โดยตั้งงบประมาณใน
* งบดำเนินงาน
* หมวดค่าใช้สอย
* ประเภทรายจ่ายเพื่อให้ได้มาซึ่งบริการ
และควรแยกรายการค่าเช่าที่ดินไว้โดยเฉพาะ พร้อมจัดทำคำชี้แจงงบประมาณให้สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของการเช่าที่ดิน เพื่อประกอบการพิจารณาอนุมัติงบประมาณ
## ข้อควรระวัง
การใช้ที่ดินของวัดหรือธรณีสงฆ์จะต้องปฏิบัติตามกฎหมายว่าด้วยคณะสงฆ์ ระเบียบของสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ มติของมหาเถรสมาคม และเงื่อนไขของหน่วยงานที่มีอำนาจกำกับดูแลที่ดินของวัดในแต่ละกรณี รวมทั้งต้องดำเนินการให้ถูกต้องก่อนเริ่มใช้ประโยชน์หรือก่อสร้างสิ่งปลูกสร้าง
**ที่มา:** เรียบเรียงจากแนวทางของสำนักงานส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นจังหวัดน่าน ร่วมกับระเบียบและหนังสือสั่งการของกระทรวงมหาดไทยที่เกี่ยวข้อง
**ข้อสังเกตเพิ่มเติมทางกฎหมาย**
มีประเด็นหนึ่งที่ควรเน้นเพิ่มเติม คือ **การเช่าที่ดินของวัดไม่ใช่เพียงพอสำหรับการก่อสร้างสิ่งปลูกสร้างทุกกรณี** หากเป็นการก่อสร้างอาคารหรือสิ่งปลูกสร้างถาวรบนที่ดินวัด อาจต้องได้รับความเห็นชอบจากหน่วยงานที่กำกับดูแลทรัพย์สินของวัดและดำเนินการตามกฎหมายว่าด้วยคณะสงฆ์ รวมถึงระเบียบของสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติด้วย จึงควรตรวจสอบเงื่อนไขเป็นรายกรณีก่อนดำเนินการ
หากต้องการ ผมสามารถจัดทำเป็น **บทความวิชาการพร้อมอ้างอิงมาตรา ระเบียบ และหนังสือสั่งการครบถ้วน** ในรูปแบบที่ใช้เผยแพร่หรือประกอบการอบรมเจ้าหน้าที่ อปท. ได้เลยครับ

cr. กรรมกร สีกากี